IKEA Etkisi

kitaplığı yaptınız ve evinizin baş köşesine yerleştirdiniz. Ne kadar sıradan görünümlü bir eşya bile olsa artık o sizin için çok değerli. Çünkü onu siz yaptınız. En azından uğraştınız, didindiniz, matematik problemi çözer gibi yapım kitapçığını çalıştınız, Sherlock hassasiyetiyle parçalarını bir araya getirdiniz. Artık o sıradan bir kitaplık değil. O sizin hayat hikayenizin bir parçası. O BILLY!

İşte bu tatmin duygusuna, kafamızda oluşturduğumuz bu illüzyona Harvard, Yale ve Duke Üniversitesi’nden üç araştırmacı IKEA etkisi adını vermiş. IKEA etkisi bir bilişsel eğilim. Beynimizin sahip olduğu pek çok bilişsel önyargıdan biri. Anlamı şu. Bir tüketici olarak, tükettiğin ürünün yapımına yardımcı olursan, katkı sağlarsan o ürünü daha çok seversin. İşte genel olarak tasarım dünyasında ve özelde de ürün tasarımlarında insanoğlunun bu özelliği göz önünde bulunduruluyor. MAKER ve DIY gibi akımların yaygınlaşmasında da bu psikolojik faktörün bir etkisi var. Hatta sadece insanlarda değil hayvanlarda, mesela farelerde bile bu etki gözlemlenmiş. Fareler kolayca erişebileceği bir şeyi yemek yerine zor yiyeceği almaya meyilliymiş.

ıkea.PNG

Peki IKEA etkisini bilmek bizim ne işimize yarar? Önce bu etkinin tehlikesini söyleyelim. Kendi ürettiğin şeye ya da kendi fikrine aşık olmak. Sonuçta yaptığın altı üstü bir kitaplık. Tamam güzel de yani… Onu sen yaptığın için benim onu gördüğümden daha güzel görüyorsun. Çünkü aşkın gözü kördür.

Bir de işin pozitif tarafı var. Basit bir kitaplığı hazır olarak almak yerine, onun parçalarını alıp birleştirmek bizim onu daha çok sevmemize yol açıyorsa içimizde bir yerlerde bir zanaatkar hatta bazılarımızda bir sanatkar var demektir. Bu da bize bir farkındalık kazandırır. Sanat ya da zanaat gibi uğraşların aslında bir çeşit anlam arayışı olduğunu görürüz. Sadece tüketmek değil üretmenin verdiği hazzı yaşarız.

Dolayısıyla o yaptığımız kitaplıktan bir kitap alıp okuduğumuzda artık sadece bir okuyucu olarak kalmak istemeyiz. Çünkü bizim için onların içindeki bilgiler artık hazır kek karışımı gibidir. Onun satırlarının arasına dalıp beğendiklerimizin altını çizmeye başlarız. Notlar çıkartırız. Bu notları düzenleyip, kendi fikirlerimizle birleştiririz yani kendi fikir yumurtalarımızı kırıp içine ekleriz. İşte o zaman kendi bilgi kekimizi yapmış oluruz. Ve inanın en lezzetli kek kendi yaptığınız kektir.Benim bu bloga bilgiler eklemem bile IKEA etkisinde olduğumu gösteriyor.

Kaynak

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s